Post in Africa

President Kibaki knipt het LVBC-lint door…
President Mwai Kibaki heeft, samen met de Tanzaniaanse VP Ali Mohammed Shein en Uganda’s First Deputy PM Eriya Kategaya, op 11 juni in Kisumu de Lake Victoria Basin Commission (LVBC) opgericht, een instituut dat deel uitmaakt van de East African Community. Via de LVBC wordt gepoogd om met vereende krachten het meer te beschermen, via harmonisatie van de wetgeving op het gebied van transport en visserij, duurzame ontwikkeling/gebruik van het meer en de aanpak van de vervuiling. In het kader van de samenwerking worden er afspraken gemaakt tussen de deelnemers over een evenwichtig gebruik van de natuurlijke hulpbronnen en economische mogelijkheden in de regio, zoals water, bosbouw, wildlife, visserij, transport en toerisme. Het meer (inclusief het stroomgebied) is een levensader, waarvan circa 30 miljoen mensen afhankelijk zijn.

President Kibaki knipt het lint van het LVBC kantoor door

Zonering volgens de landbouwwet
Volgens een artikel in de Nation van 12 juni heeft het Victoriameer te kampen met een aantal problemen zoals verzilting, de water-hyacinth, algengroei, vervuiling, overbevissing en een dalend waterniveau. Jammer dat enige vorm van kwantificering ontbreekt in het artikel.
Verzilting wordt geweten aan de ontbossing van de highlands voor de productie van houtskool (in grote delen van Kenya wordt nog op houtskool gekookt omdat electriciteit niet of onvoldoende beschikbaar is) en het droogleggen van wetlands ten behoeve van nederzettingen of landbouw. In dit opzicht verwijst Mr. Okoth Mireri, een programmamedewerker die is gespecialiseerd in water kwaliteit en werkzaam is voor “Friends of Lake Victoria”, een lokale NGO (zie: www.osienala.org), naar een bepaling in de Landbouwwet (een verdere specificatie wordt niet gegeven, waarschijnlijk wordt verwezen aar de Agriculture Act Cap 318 uit 2002). Hierin staat dat wanneer land grenst aan rivieren of meren een strook van minimaal 10 meter onaangetast moet blijven. Dat betekent dat de begroeiing niet mag worden verwijderd en aanplant van landbouwgewassen uit den boze is. Het van kracht zijn van een artikel is één ding: het naleven en de controle daarop zijn van een andere orde. Zo vraag ik me bijvoorbeeld af hoe wordt omgegaan met de fluctuaties in het waterniveau in de droge tijd en gedurende het regenseizoen. Ook is het nog maar de vraag in hoeverre bewoners van de oevergebieden op de hoogte zijn van deze eis. En zelfs al zijn zij dat: sommige gewassen laten zich nou eenmaal het beste verbouwen op korte afstand van het water – zeker wanneer bevloeiing noodzakelijk is en de hiervoor gebruikte technieken primitief van aard zijn (zoals bijvoorbeeld bucket irrigation). Gezien de lengte van de kuststrook is controle op de naleving van deze regel ook bijna een onhaalbare zaak….

Dalende visvangst
Vertroebeling van het water en afname van het zuurstofgehalte zijn gerelateerd aan algengroei. De algen gedijen goed in water waar afvalwater (zowel industrieel als huishoudelijk) op wordt geloosd en dit heeft zijn weerslag op de vangst van bepaalde vissoorten. In zijn artikel in de Nation verwijst Butunyi naar teruglopende omena vangsten. Voor de vangst van deze visjes wordt licht gebruikt, maar dat kan minder ver doordringen in troebel water. Ik weet niet op welke diepte deze vissoort te vinden is en of de afnemende vangst hier daadwerkelijk aan toegeschreven kan worden, maar goed.

Water-hyacinth
Soms worden er ook cijfers en data genoemd in artikelen waar ik de nodige kanttekeningen bij plaats (dat geldt overigens ook voor Nederlandse dagbladen hoor). Zo verklaarde vice-directeur van het KMFRI, het Kenya Marine and Fisheries Research Institute, dat Winam Gulf 7 jaren geleden te kampen kreeg met de water hyacinth. Ik kan me nog goed herinneren dat ik in de zomer van 2007 bij de pier van Homa Bay stond te kijken naar een grote, groene mat die in een nacht over het meer heen gelegd leek te zijn en die het transport over water bijna onmogelijk maakte. Zo was de stoomboot, die een verbinding onderhield tussen Kisumu en Homa Bay, uit de vaart genomen. Er was geen doorkomen aan…

Harmonisatie van wetgeving
In de jaren negentig heeft de Kenyaanse overheid ingezet op een herziening het waterbeleid. Dit heeft onder meer geleid tot de totstandkoming van een National Policy on Water Resources Management & Development (1999) en de Water Act (2002). De Water Resource Management Authority (WRMA) reguleert de toewijzing van water, de bescherming van wateroppervlakken en handhaving van de waterkwaliteit. Tevens zijn er plannen om het ‘de vervuiler betaalt’ principe in te voeren en wordt gewerkt aan de ontwikkeling van wetgeving ten aanzien van het lozen van afvalwater. In het het verleden hebben inititiatieven om het Victoriameer te beschermen veelal te kampen gehad met niet uniforme wetgeving in de aan het meer grenzende landen. Een van de organisaties die nauw betrokken is bij de afstemming van het beheer van de visserijsector in het Victoriameer is de Lake Victoria Fisheries Organisation (LVFO), die in 1994 is opgericht door de lidstaten van de Oostafrikaanse Gemeenschap (Kenya, Tanzania en Uganda). Het Fisheries Management Plan uit 2002, dat een looptijd heeft van 5 jaar, geldt hiervoor als richtlijn. Het kan worden gedownload vanaf www.lvfo.org

Quotes uit de toespraak van Kibaki zijn te vinden op:
http://allafrica.com/stories/200706111522.html